الیاف حیوانی: 1- پشم 2- ابریشم
الیاف پشم
این دسته از الیاف از بدن حیوانات بدست می آید و بر پایه پروتئین استوارند. پشم گوسفندان پرمصرف ترین الیاف حیوانی است.
الیاف پشم بر خلاف پنبه در رطوبت 20- 15 درصد استحکام خود را از دست می دهند و باز هم بر خلاف پنبه از حالت ارتجاعی فوق العاده ای برخوردار است به طوری که چروک پذیری کمی دارد. این مورد به همان چین خوردگی پشم بر می گردد. یکی از خصوصیات با اهمیت پشم گرمی و حالت اسفنجی آن است که سبب حبس شدن هوا و عایق گرمایی شدن آن میشود به طوری که برای البسه زمستانی و پالتو کاربرد فراوان دارد. همچنین به علت ساختار خاص پشم هنگام جذب رطوبت گرما آزاد میکند و مشابه پنبه بسته به میزان رطوبتی که جذب میکند مقداری حرارت آزاد میکند و این کاربرد پشم را برای کت و پالتو زیاد کرده است.
از دیگر خواص پشم عایق الکتریسیته بودن آن است به طوری که برای فردی که دچار برق گرفتگی شده میتوان به کمک یک پتوی پشمی یا کت پشمی فرد را از محل برق گرفتگی جدا کرد. ولی خود پشم در فرایند ریسندگی تولید الکتریسیته ساکن میکند
پشم به علت داشتن چین های طبیعی و خاصیت ارتجاعی عالی در قالی بافی کاربرد فراوانی دارد. انواع فاستونی و لباس های پرکاربرد از پشم تهیه میشوند.
.
الیاف طبیعی گیاهی (سلولزی(
الیاف گیاهی که منشأ شیمیایی آن ها سلولز است از منابعی همچون دانه گیاهان، برگ گیاهان، ساقه گیاهان و میوه گیاهان تهیه میشوند.
سلولز ماده اولیه الیاف گیاهی است و این دسته از الیاف به صورت لیف و کرک در قسمت های مختلف گیاه یافت میشود. از انواع الیاف گیاهی میتوان به پنبه که مهمترین لیف گیاهی است اشاره کرد همچنین کتان، چتایی، کنف، نارگیل و یک دسته الیاف که از برگ گیاه مانیلا و سیسال تهیه میشود. یکی ازمهمترین الیافگیاهی پنبه است.
. الیاف گیاهی کتان
دسته از الیاف طبیعی گیاهی، کتان است که جزء الیاف گیاهی ساقه ای میباشد..
گیاه کتان در بسیاری مناطق دنیا که دارای آب و هوای معتدل است رشد میکند. بهترین شرایط جوی برای این گیاه آب و هوای ملایم ابری و کمی رطوبت است. عمر این گیاه یک ساله بوده و در شرایط مناسب تا یک متر رشد میکند.
ساختمان ظاهری الیاف کتان
بخش اعظم سلول کتان سلولز است. استحکام آن به علت نظم داخلی مولکولی و تعداد بیشتر مناطق بلوری تقریباً دو برابر پنبه است و همانند پنبه نیز در حالت مرطوب استحکامش افزایش می یابد. کتان 10- 8 درصد وزن خود آب جذب میکند و استحکام آن تا 20 درصد افزایش می یابد. از نظر ظاهری از پنبه درخشان تر است و از نظر خواص حرارتی تا 120 درجه سانتیگراد را تحمل میکند.
خواص شیمیایی کتان
از نظر خواص شیمیایی مشابه پنبه است ولی جذب رنگ کمتری دارد. کتان به علت استحکام خوبی که دارد برای پارچه های چادر (خیمه)، رومیزی و لباس های دریانوردان، بند کفش و نخ صحافی ها و انواع طناب کاربرد دارد
خواص الیاف گیاهی پنبه
سطح خارجی پنبه زبر است و در زیر میکروسکوپ تابدار به نظر می رسد. مقطع عرضی پنبه رسیده لوبیایی شکل است و مقطع عرضی پنبه نارس یو شکل است. مقطع عرضی پنبه از سه قسمت تشکیل شده است :
الف) پوسته خارجی
ب) لایه میانی بدنه اصلی لیف پنبه و جنس سلولزی دارد.
ج) لومن (کانال مرکزی) کمیسختتروجهتتغذیهلیفاست.
علت تابدار بودن پنبه رسیده خشک شدن لومن و فرو رفتن دیواره آن است که سبب تابدار شدن لیف میشود.
مرغوبیت الیاف پنبه به طول آن بستگی دارد. الیاف بلندتر دارای استحکام و یکنواختی بیشتر هستند و در فرایند ریسندگی نقش اساسی دارند.
الف) الیاف کوتاه 2- 1 سانتیمتر
ب) الیاف متوسط 4- 2 سانتیمتر
ج) الیاف بلند 6- 4 سانتیمتر
استحکام الیاف پنبه : الیاف پنبه از استحکام خوبی برخوردارند و در حالت مرطوب نیز 30- 20 % این مقدار افزایش می یابد. البته استحکام یک نخ تهیه شده از الیاف پنبه به ظرافت و طول الیاف نیز بستگی دارد. هرچه الیاف بلندتر باشد تعداد پیچیدگی در الیاف بیشتر است و باعث میشود که در ریسندگی الیاف بهتر با هم درگیر شوند و بهتر تاب بخورند.
خاصیت ارتجاعی الیاف پنبه : خاصیت ارتجاعی پنبه خوب نیست و سریع به حالت اولیه خود باز نمی گردد از این رو چروک پذیری کالای پنبه ای زیاد است.
اثر رطوبت بر الیاف پنبه : پنبه 20- 10 درصد وزن خود آب جذب میکند و 30- 20 درصد استحکامش افزایش می یابد. پنبه در اثر جذب رطوبت متورم میشود و با خشک کردن به حالت اولیه باز می گردد.
اثر حرارت بر الیاف پنبه : مقاومت حرارتی پنبه بسیار خوب است و در مقابل حرارت 120 درجه شروع به زرد شدن میکند و در دمای 150 درجه تجزیه و 240 درجه از بین می رود.
اثر نور خورشید بر الیاف پنبه : در صورتی که الیاف پنبه برای مدت زیادی در معرض نور خورشید باشند از استحکامشان کاسته و رنگ الیاف زرد میشود.
2- خواص شیمیایی الیاف پنبه
لیف پنبه از 94- 90 % سلولز با 6- 4 درصد رطوبت، ناخالصی هایی همچون موم، چربی و مواد رنگی و املاح تشکیل شده است. پنبه در مقابل اسیدهای گرم و رقیق یا سرد و غلیظ از بین می رود و این دلیل پوسیدگی کالای پنبهای در اثر عرق اسیدی بدن است. البته در برابر مواد قلیایی مثل سود و پتاس مقاومت میکند و متورم و براق میشود. از این خاصیت برای تهیه الیاف پنبه ای مناسب رنگرزی و براق استفاده میشود.مواد سفید کننده اکسنده مثل آب ژاول (وایتکس) و آب اکسیژنه اثر چندانی در تخریب پنبه ندارد و جهت سفیدگری پنبه استفاده میشود. البته زیاد قرار داشتن در مواد سفید کننده سبب کاهش استحکام لیف میشود. امروزه الیاف پنبه طبق استانداردهای بین المللی طبقه بندی و به صورت عدل بسته بندی میشوند و بر روی عدل از نظر رنگ وقطر وطول و ناخالصی ها مشخص میشوند.
از موارد استفاده نیز میتوان به انواع البسه و حوله و ... اشاره کرد. همچنین به علت افزایش استحکام در اثر جذب رطوبت در طناب کشتی ها نیز به کار می رود و همچنین به علت افزایش دوام کالا و بهبود خواص ارتجاعی و چروک نشدن اغلب با پلی استر مخلوط شده و ریسیده میشود.
این وبلاگ شامل مطالب کتب علوم تجربی دوره راهنمایی ، انیمیشین ، پاسخ فکر کنیدها ، توضیحات دروس همراه با عکس و انیمیشین ،دانشتنیهای علمی،تدریس براساس رویکرد تربیتی و فرهنگی و مطالب علمی در مورد زمین ، فضا ، شیمی ، فیزیک و زیست شناسی می باشد.